Acil Durumlar - Emercensiler

Özel Acil Durumlar - Emercensiler
Öğeyi Oyla
(3 oy)

1.    UÇUŞTA KARŞILAŞILAN EMERCENSİ DURUMLAR


Diğer hava araçlarından farklı olarak uçuşta yamaçparaşütlerinin şeklini koruyabilmesi, pilotun ağırlığına ve dolayısıyla kanadın yapısal bütünlüğüne bağlıdır. Ağırlık azaltılır, kaldırılır veya yanlış bir şekilde dağıtılırsa kanatta kapanmalar olabilir. Ayrıca şişkin yapı (aerofoil) iç hava basıncıyla muhafaza edilir. Eğer bu basınç azalır ya da kaybedilirse kanat yine bozulmaya ve kapanmaya yatkın hale gelir.
Bu nedenle pilotun, yamaçparaşütünün performansını ve davranışını bilmesi, sorunları engelleyebilecek tecrübede olması veya sorunları önceden tahmin edebilmesi ve istikrarsız bir durumda hemen kurtulabilecek beceriye sahip olması hayati önem taşır.
Uçuşta emercensi durumlar 6 türlüdür.


a.    Asimetrik Kapanma



Asimetrik kapanma, yamaçparaşüt uçuşlarında en sık yaşanan durumlardan biridir. Kanadın bir tarafı uçarken diğer tarafı kapanır. Bu duruma, iç basıncın değişmesi (kapanan kısımda havanın boşalması ya da azalması) sebep olur.

Asimetrik kapanmada yapılacak işlemler şunlardır :

Kanadın kapanan tarafa doğru dönüşünü engellemek için açık kenara bir miktar fren uygulanır. Kapanan tarafa ise derin birkaç pompa atılır.

b.    Önden Kapanma


Yamaçparaşütün, pilotun önüne geçmesi yada türbülans gibi nedenlerle ön iplerindeki yükün azalması durumunda meydana gelir. 
Önden kapanmada yapılacak işlemler şunlardır :
Frenler eşit ve dengeli bir şekilde aşağıya çekilir, gerekirse iç basıncı düzeltmek için kubbe takip edilerek birkaç hafif pompa yapılır.

c.    Derin Stol


Yamaçparaşütün; türbülans, kuvvetli rüzgar ile karşılaşılması durumlarında veya frenlerin tam fren konumuna çekilmesi ile meydana gelir. Kanat şeklini korur, fakat öne gidiş yok denecek kadar azdır ve çöküş (alçalma) fazladır. Kanat üzerindeki hava türbülanslıdır.
Derin stolda yapılacak işlemler şunlardır :
Frenler eşit ve dengeli bir şekilde azaltılır; sağdan veya soldan hafif dönüş yapılarak kanada hız kazandırılır. Dönüş kumandasına rağmen kanadın dönmemesi halinde kumandalarla birlikte vücut kumandası da uygulanır.


d.    Tam Stol


Tam stol;
kanadın ileri gidiş hızının kaybedilmesinde veya her iki fren ipinin tam frenin daha altına çekilmesinde veya sert türbülans durumlarında meydana gelir. Kanat şeklini koruyamaz, pilotun arkasına yıkılır ve çok hızlı bir düşüş başlar.

Tam stolda yapılacak işlemler şunlardır :
Kanadın baş üzerinde tutulmasına dikkat edilerek frenler eşit ve dengeli bir şekilde yavaş yavaş azaltılır, Kanat düzgün ve istikrarlı bir duruma geldikten sonra frenler çeyrek fren konuma getirilir.


Önemli: Her iki fren eşit konumda tutulmalı, sert ve ani hareket yapılmamalıdır. Kubbenin öne geçme (saldırma) isteğine karşılık tekrar fren uygulamaya hazır olunmalıdır.

e.    Fren İpinin Kopması


Fren iplerinden birinin veya her ikisinin birden işlevlerini yerine getirememesidir. Kalkış sırasında keskin bir cismin fren ipini kesmesi, yıpranmış fren ipinin uçuş sırasında kopması ya da fren iplerinin düğümlerinin çözülmesi gibi durumlarda meydana gelir.

Fren ipinin uçuş esnasında kopması durumda, kopan fren yönündeki dönüşler arka kolonlar kullanılarak yapılır ve mümkün olan en kısa sürede iniş planlanır.

f.    Viril


Viril, yamaçparaşütünün yüksek hücum açısıyla uçarken (tam fren konumunda) frenlerden birinin aniden bırakılması veya fensiz konumda uçarken frenlerden birinin tam fren konumuna kadar çekilmesi durumlarında meydana gelir. Viril, kanadın yarısının stol diğer yarısının uçtuğu, kanadın kendi ekseni etrafında hızlı bir şekilde dönmesi ile meydana gelen istikrarsız bir durumdur.

Virilde yapılacak işlemler şunlardır :
Frenler yukarıda eşit konuma getirilir ve kanat uçuş hızını yeniden kazandıkça dönüşten yavaş yavaş çıkılır.

Önemli : Viril çıkışında kanadın öne geçme isteğine hazırlıklı olunmalı ve bu durum frenlerle kontrollü olarak engellenmelidir. Çünkü böyle bir durumda kapanmalar yaşanabilir.


2.    İNİŞTE KARŞILAŞILAN EMERCENSİ DURUMLAR


Yamaçparaşütü ile güzel ve uzun süren uçuşlar yapmak uygun hava koşullarına, pilotun bilgisine ve tecrübesine bağlıdır. Bununla birlikte özellikle yelken, termik ve seyrüsefer uçuşlarında uygun hava koşullarını bulmak için bazen şartları zorlamak kaçınılmaz olur. Bu gibi durumlarda (zor şartlarda, hatalar yapıldığında, alçak irtifalarda)uçuş yaparken aynı zamanda uçulan bölgenin durumu ve emniyeti mutlaka göz önünde bulundurulmalı, her an iniş yapacakmış gibi iniş yeri seçimi ve planlaması yapılmalıdır. Emercensi iniş yapılmış ise yamaçparaşütü yeniden kullanılmadan önce mutlaka iyice kontrol edilmelidir.

İnişte emercensi durumlar 5 türlüdür :

a.    Ağaca İniş



Ağaç üzerine inişte dikkat edilecek nokta, dalların bacak arasına girmesini önlemek, yüzü korumak, inişten sonra düşmemek ve kazayı asgariye indirmektir. Yapılacak işlemler şunlardır :

(1)  Ağaç üzerine inerken ağaç dallarından korunmak için bacaklar sıkıca birleştirilir.

(2) Başı korumak için kollar, dirsekler yukarıyı gösterecek şekilde çapraz olarak başın ön kısmında tutulur.

(3)  Yüzü ve boyunu korumak için baş hafifçe sağa veya sola çevrilir.

(4)    İniş kontrol edilinceye kadar bu pozisyon muhafaza edilir. Daha sonra kuşam tertibatından dikkatlice çözülerek çıkılır ve ağaçtan düşmemek için önlem alınır.

Ağaca takılan yamaçparaşütünü kurtarırken kubbeye ve iplere daha fazla zarar vermemek için özen gösterilmelidir.

b.    Suya İniş

 

Suya inişte dikkat edilecek nokta, boğulmamak için yamaçparaşütünden seri bir şekilde kurtulmak ve inişe hazırlıklı olmaktır.

Yapılacak işlemler şunlardır :

(1)    Mümkünse eldivenler çıkarılır.

(2)    Göğüs kolonu (varsa çapraz kolonlarda) açılır. Yeterli zaman varsa bacak kolonları da gevşetilir. Bu arada harnesten düşmemek için önlem alınır.

(3)    Kubbenin pilot üzerine yıkılmasını önlemek için suya yan rüzgarla veya arka rüzgarla iniş planlanır.

(4)    Suya inmeden önce derin bir nefes alınır.

(5)    Bacak kolonları açılır ve kuşam tertibatından çıkılarak kubbeden uzaklaşılır.

Eğer deniz suyuna inilmişse; kubbe, ipler, taşıyıcı kolonlar ve harnes hemen tatlı su ile iyice yıkanmalıdır. Daha sonra yamaçparaşütü gölgede asılarak doğal kurumaya bırakılmalı, iplerin çekmemesi ve eski halini alabilmesi için her iki kolona 5 kg’lık ağırlıklar takılmalıdır.

c.     Çatıya İniş

 

Çatıya inişte dikkat edilecek nokta, çatıdan tekrar yuvarlanıp düşmemek ve çatı üzerinde kalabilmek için önlem almaktır. Yapılacak işlemler şunlardır :

(1)    Mümkünse çatıya inmeden önce göğüs kolonu (varsa çapraz kolonlar) açılır.

(2)    Çatının durumuna göre ( düz, eğimli, duvar vs.) vücut korunmaya çalışılır.

(3)    İlk anda tutunulacak bir yer aranır, gerekiyorsa hemen kuşam tertibatından çıkılır.


d.    Eğimli Araziye İniş

 

Eğimli araziye inişte dikkat edilecek nokta; ayakları korumak, yumuşak iniş yapabilmek ve sürüklenmemektir.

Yapılacak işlemler şunlardır :

(1)    İniş yönü eğime göre yandan yaklaşarak olmalıdır.

(2)    İnişten önce sürat mümkün olduğunca azaltılır.

(3)    Yere temastan hemen önce frenler sonuna kadar çekilir.

(4)    Gerekiyorsa iniş şokunu azaltmak için beş nokta taklası atılır ya da dizler esnek tutularak yuvarlanılır ve vücut korunmaya çalışılır.

e.    Elektrik Teline İniş

 

Elektrik tellerine inişte dikkat edilecek husus, telin bacak arasına girmemesi ve vücudun duruma göre korunmasıdır. Yapılacak işlemler şunlardır :

(1)  Vücudun aynı anda iki tele birden temas etmemesine dikkat edilmelidir.

(2)  Tellere temasın görülebilmesi için baş öne eğilir.

(3)    Tellere yatay olarak iniliyorsa, çift ayak normal pozisyonda sıkıca birleştirilir.

(4)    Tele dikey olarak iniliyorsa, ayaklar çapraz şekilde birleştirilir.


Önemli : İnişte karşılaşılan emercensi durumlar içerisinde en tehlikelisidir.


SÜRÜKLENMEDEN KURTULMA

Sürüklenmeden kurtulmada anlatılmak istenen önemli nokta; pilotun, yamaçparaşütün ve diğer malzemelerin zarar görmesini önleyebilmektir. Yer rüzgarının sakin olduğu durumlarda yamaçparaşütü müdahale gerekmeksizin kendiliğinden söner. Ancak rüzgarın kuvvetli ve darbeli estiği durumlarda inişte sürüklenmemek için hazırlıklı olunmalı ve seri bir şekilde hareket edilmelidir. Yamaçparaşütleri şekil olarak kubbe paraşütlerden farklı olduğu için sürüklenme çok uzun süreli olmayacak, kısa bir süre sonra kubbe kendiliğinden de sönecektir. Bu nedenle iniş anı önem kazanmaktadır ve pilotun buna çok iyi konsantre olması gereklidir.

1.    SÜRÜKLENMEDEN KURTULMA YOLLARI

a.    Frenlerden Birini Çekmek

İnişi takiben seri bir şekilde geriye dönülür. Bundan sonra frenlerden biri çekilirken diğeri tamamen serbest bırakılır ve kubbeye doğru koşulur. Pilot koşma anında iplere takılmamalı ve kubbenin üzerine yıkılmasını önlemelidir.

b.    “B” Stolu Yapmak

Kuvvetli rüzgarlarda sürüklenmeden kurtulmanın en etkili yoludur. İnişle birlikte “B” kolonları aynı anda ve oranda aşağıya doğru çekilir. “B” stolunda, kubbe B kolonu iplerinin bağlı olduğu noktalardan katlanacağından ve sel ağızları geriyi göstereceğinden sellerden içeri hava girişi kesilmiş, kubbenin çekme gücü önlenmiş olur. Özellikle çok kuvvetli ve darbeli rüzgarlarda
kubbe tamamen sönmeden veya emniyeti alınmadan “B” kolonları serbest bırakılmamalıdır.

c.    Klipslerden Birini Atmak

İniş sonrası ayağa kalkılamadığı veya “B” stolunun yapılamadığı durumlarda, kubbe bağlantı kilitleri (karabinalar) çabuk açılır sistemli (klips) ise, bunlardan bir tanesi açılıp bırakılır.

d.    Bir Başkasının Yardımıyla

Zor durumda olan birine, kubbenin tutularak rüzgar içine doğru çekilmesi suretiyle yardım edilir. Bu işlem sırasında iplerin arasına girmek veya iplerden tutmak çok sakıncalıdır. Yardıma gelenin tecrübesiz olması durumunda (biliniyorsa) gerekli uyarı pilot tarafından mutlaka yapılmalıdır.